Sommige James Bond-boeken vertellen je meer over een film. Andere boeken zorgen ervoor dat je die film daarna met andere ogen gaat bekijken. The Blofeld Files van Peter Waelty en Steffen Appel behoort zonder twijfel tot die laatste categorie.
Na The Goldfinger Files richten de auteurs hun aandacht op een andere iconische Bond-productie: On Her Majesty’s Secret Service. En waar Goldfinger zich concentreerde op de opnamen in de Zwitserse Alpen, nemen Waelty en Appel ons ditmaal mee naar de spectaculaire berglocaties waar een van de meest bijzondere hoofdstukken uit de geschiedenis van James Bond werd opgenomen. Het resultaat is geen traditioneel making-of-boek, maar een indrukwekkend fotografisch tijdsdocument waarin filmgeschiedenis, fotografie en de cultuur van de late jaren zestig samenkomen.
De Alpen als filmstudio
Wie On Her Majesty’s Secret Service kent, weet hoe belangrijk de Zwitserse Alpen voor de film zijn. Het fictieve Piz Gloria, de spectaculaire skiscènes, de achtervolgingen en de enorme actiescènes behoren tot de meest herkenbare onderdelen van de film. Maar achter die beelden ging een productie schuil die aanzienlijk ingewikkelder was dan het uiteindelijke resultaat doet vermoeden. The Blofeld Files laat juist die wereld zien.
De auteurs hebben bewust niet gekozen voor een eenvoudig chronologisch verslag van de opnamen. In plaats daarvan proberen ze de lezer een beeld te geven van hoe het was om eind jaren zestig onderdeel te zijn van een enorme filmproductie die zich maandenlang in en rond de Zwitserse Alpen afspeelde. Dat levert een boek op waarin niet alleen George Lazenby, Diana Rigg en Telly Savalas centraal staan, maar juist ook de vele mensen die normaal gesproken nauwelijks aandacht krijgen. Stuntmensen, lokale medewerkers, technici, fotografen, chauffeurs en inwoners van de omgeving krijgen allemaal een plaats in het verhaal. Daardoor ontstaat een veel menselijker beeld van de productie.
713 foto’s
De absolute hoofdrol is echter weggelegd voor de fotografie. Het boek bevat 713 afbeeldingen, waarvan een groot deel niet eerder op deze manier is gepubliceerd. En precies daarin onderscheidt The Blofeld Files zich van veel andere Bond-boeken.
We kennen de officiële foto’s van On Her Majesty’s Secret Service inmiddels door en door. De bekende promotiefoto’s van Lazenby, Diana Rigg in haar verschillende outfits, Blofeld op Piz Gloria en natuurlijk de spectaculaire skiscènes zijn al talloze malen gepubliceerd. Waelty en Appel kiezen echter nadrukkelijk voor een andere benadering.
De foto’s voelen vaak alsof je zelf op de set rondloopt. We zien acteurs tussen de opnamen door, crewleden aan het werk, lokale bewoners, stuntmensen en allerlei kleine momenten die normaal gesproken verloren zouden zijn gegaan. Juist die ogenschijnlijk onbelangrijke foto’s blijken uiteindelijk bijzonder waardevol. Ze laten zien hoe een Bond-film er werkelijk uitzag voordat het eindresultaat door montage, muziek en effecten veranderde in de film die wij kennen.
De menselijke kant van Bond
Een van de sterkste punten van het boek is dan ook dat het de mythe rondom James Bond regelmatig doorbreekt. Achter de elegante wereld van 007 blijkt een enorme logistieke operatie te hebben gezeten. Er moest materiaal naar de bergen worden gebracht, apparatuur begaf het, hotels moesten de enorme filmploeg huisvesten en de productie had voortdurend te maken met de omstandigheden van het Zwitserse landschap.
Sommige details zijn bijna komisch. Zo wordt beschreven hoe er tijdens de productie enorme hoeveelheden ijs en sneeuw werden verplaatst en hoe zelfs voedselvoorziening aanleiding kon geven tot bijzondere problemen. Meer dan 200.000 kubieke meter ijs werd voor de productie verplaatst, terwijl dat aanvankelijk zonder de benodigde vergunning gebeurde. Het zijn precies dit soort details die het boek interessant maken. Ze vertellen ons weinig over de plot van On Her Majesty’s Secret Service, maar juist heel veel over de werkelijkheid achter de film.
Een tijdcapsule naar 1968
Misschien wel het mooiste aspect van The Blofeld Files is dat het boek uiteindelijk over veel meer gaat dan James Bond. De auteurs plaatsen de opnamen nadrukkelijk binnen de maatschappelijke en culturele context van de late jaren zestig. Daardoor krijg je niet alleen een kijkje achter de schermen van een film, maar ook een beeld van een wereld die inmiddels grotendeels verdwenen is.
De kleding, auto’s, hotels, apparatuur, dorpen en mensen maken het boek bijna tot een tijdcapsule. De filmploeg wordt niet uitsluitend bekeken als onderdeel van de Bond-machine, maar als een groep mensen die tijdelijk neerstrijkt in een Zwitserse omgeving die zelf eveneens onderdeel wordt van de productie. Dat maakt de foto’s interessant, ook wanneer er helemaal geen acteur van naam op staat.
Geen traditioneel making-of-boek
Wie verwacht dat The Blofeld Files iedere draaidag minutieus beschrijft, kan enigszins teleurgesteld raken. De auteurs hebben bewust voor een andere structuur gekozen. Het boek is geen klassiek filmdagboek waarin de productie van dag tot dag wordt gevolgd. Dat is tegelijkertijd een van de sterkste keuzes van het boek.
Door de combinatie van fotografie, interviews, archiefmateriaal en historische context ontstaat een veel breder verhaal. De informatie wordt bovendien regelmatig aangevuld met kleine anekdotes die je nergens anders zo snel zult tegenkomen.
Het boek profiteert daarbij enorm van het eerdere onderzoek van Waelty. De oorsprong van het project gaat namelijk al terug tot onderzoek dat hij vanaf 2002 verrichtte voor James Bond and Switzerland. Voor The Blofeld Files werden oude interviews opnieuw bekeken en getranscribeerd en werden bovendien nieuwe gesprekken gevoerd. Daarmee voelt het boek niet als een verzameling toevallig gevonden foto’s, maar als het resultaat van jarenlang onderzoek.
Een boek dat je niet uitleest
Dat klinkt misschien vreemd bij een recensie van een boek, maar The Blofeld Files is vooral een boek om steeds opnieuw open te slaan. Het enorme formaat van 27 bij 33 centimeter geeft de foto’s de ruimte die ze verdienen. De hardcover, de hoogwaardige vijfkleurendruk en zelfs de paars afgewerkte paginaranden maken duidelijk dat hier niet is geprobeerd om een zo goedkoop mogelijk fotoboek te produceren.
Je kunt het boek van begin tot eind lezen, maar eigenlijk werkt het minstens zo goed wanneer je het willekeurig openslaat. Een foto trekt je aandacht, vervolgens lees je het bijbehorende verhaal en voor je het weet ben je twintig minuten verder. Dat is misschien wel het grootste compliment dat je een dergelijk boek kunt geven.
Conclusie
Met The Blofeld Files hebben Peter Waelty en Steffen Appel opnieuw laten zien dat er zelfs rond een film die inmiddels meer dan een halve eeuw oud is nog steeds nieuwe verhalen te ontdekken zijn. Het boek vertelt ons niet simpelweg hoe On Her Majesty’s Secret Service werd gemaakt. Het laat vooral zien wie de film maakten, hoe zij werkten en in welke wereld dat gebeurde.
De combinatie van honderden zelden geziene foto’s, archiefonderzoek, interviews en kleine productieverhalen maakt het boek bijzonder waardevol. Voor de casual Bond-kijker is het misschien een zeer fraai fotoboek. Voor de verzamelaar en de liefhebber die geïnteresseerd is in de geschiedenis achter de films, is het veel meer dan dat: een document van een inmiddels verdwenen filmwereld.
En misschien is dat uiteindelijk precies waarom The Blofeld Files zo goed werkt. De film On Her Majesty’s Secret Servicekennen we. De beelden kennen we. De muziek kennen we. Maar na het lezen van dit boek kijk je opnieuw naar die film en besef je hoeveel mensen, improvisatie, vakmanschap en simpelweg hard werken er achter die paar uur op het scherm hebben gezeten.
Some James Bond books tell you more about a film. Others make you see that film in an entirely different way afterwards. The Blofeld Files by Peter Waelty and Steffen Appel undoubtedly belongs to the latter category.
Following The Goldfinger Files, the authors turn their attention to another iconic Bond production: On Her Majesty’s Secret Service. While Goldfinger focused on filming in the Swiss Alps, Waelty and Appel now take us to the spectacular mountain locations where one of the most remarkable chapters in the history of James Bond was brought to the screen. The result is not a conventional making-of book, but an impressive photographic time capsule in which film history, photography and the culture of the late 1960s come together.
The Alps as a Film Studio
Anyone familiar with On Her Majesty’s Secret Service will know how important the Swiss Alps are to the film. The fictional Piz Gloria, the spectacular skiing sequences, the chases and the large-scale action scenes are among its most recognisable elements. Yet behind those images was a production that was considerably more complex than the finished film might suggest. The Blofeld Files offers a glimpse into precisely that world.
The authors have deliberately avoided presenting a straightforward chronological account of the filming. Instead, they seek to give the reader a sense of what it was like to be part of a huge film production in the late 1960s, one that spent months working in and around the Swiss Alps. The result is a book in which George Lazenby, Diana Rigg and Telly Savalas are not the only people at the centre of the story. Just as much attention is given to the many individuals who would normally receive little recognition. Stunt performers, local workers, technicians, photographers, drivers and residents of the surrounding area all have a place in the story. In doing so, the book offers a much more human portrait of the production.
713 Photographs
The absolute star of the book, however, is its photography. The book contains 713 images, many of which have never previously been published in this way. And it is precisely here that The Blofeld Files sets itself apart from many other Bond books.
By now, we are all familiar with the official photographs from On Her Majesty’s Secret Service. The well-known publicity shots of Lazenby, Diana Rigg in her various outfits, Blofeld at Piz Gloria and, of course, the spectacular skiing sequences have been published countless times. Waelty and Appel, however, deliberately take a different approach.
The photographs often make you feel as though you are actually walking around the set yourself. We see actors between takes, crew members at work, local residents, stunt performers and countless small moments that would otherwise have been lost to time. It is precisely these seemingly insignificant photographs that ultimately prove so valuable. They show us what a Bond film really looked like before editing, music and special effects transformed the footage into the film we know today.
The Human Side of Bond
One of the book’s greatest strengths is the way it regularly breaks through the mythology surrounding James Bond. Behind the elegant world of 007 was an enormous logistical operation. Equipment had to be transported into the mountains, machinery broke down, hotels had to accommodate the huge film crew, and the production was constantly at the mercy of the conditions in the Swiss landscape.
Some of the details are almost comical. The book describes how enormous quantities of ice and snow were moved during production, and how even the provision of food could lead to unexpected problems. More than 200,000 cubic metres of ice was moved for the production, initially without the necessary permit. It is precisely these kinds of details that make the book so fascinating. They tell us little about the plot of On Her Majesty’s Secret Service, but an enormous amount about the reality behind the film.
A Time Capsule of 1968
Perhaps the most appealing aspect of The Blofeld Files is that, ultimately, the book is about much more than James Bond. The authors place the filming firmly within the social and cultural context of the late 1960s. As a result, the reader is given not only a behind-the-scenes look at a film, but also a glimpse into a world that has largely disappeared.
The clothes, cars, hotels, equipment, villages and people turn the book into something approaching a time capsule. The film crew is not viewed solely as part of the Bond machine, but as a group of people temporarily descending upon a Swiss environment that itself becomes part of the production. That makes the photographs fascinating even when there is not a famous actor in sight.
Not a Conventional Making-of Book
Anyone expecting The Blofeld Files to document every day of filming in meticulous detail may find themselves slightly disappointed. The authors have deliberately opted for a different structure. This is not a conventional film diary in which the production is followed day by day. At the same time, this is one of the book’s greatest strengths.
Through the combination of photography, interviews, archival material and historical context, a much broader story emerges. The information is also frequently enriched by small anecdotes that are unlikely to be found elsewhere.
The book benefits enormously from Waelty’s earlier research. The origins of the project can be traced back to research he began in 2002 for James Bond and Switzerland. For The Blofeld Files, old interviews were revisited and transcribed, while new interviews were also conducted. As a result, the book feels far more substantial than a collection of photographs discovered by chance. It is clearly the product of many years of research.
A Book You Don’t Simply Read
That may sound strange in a book review, but The Blofeld Files is above all a book you will want to keep returning to. Its substantial 27 × 33 cm format gives the photographs the space they deserve. The hardcover, high-quality five-colour printing and even the purple-edged pages make it clear that this was never intended to be a budget photo book.
You can certainly read the book from beginning to end, but it works just as well when you simply open it at random. One photograph catches your eye, you read the accompanying story and, before you know it, twenty minutes have passed. That may well be the greatest compliment you can pay a book like this.
Conclusion
With The Blofeld Files, Peter Waelty and Steffen Appel have once again demonstrated that, even more than half a century after a film was made, there are still new stories to be discovered. The book does not simply tell us how On Her Majesty’s Secret Service was made. More importantly, it shows us whomade the film, how they worked and the world in which they did so.
The combination of hundreds of rarely seen photographs, archival research, interviews and small production stories makes the book particularly valuable. For the casual Bond viewer, it may be a beautiful photographic book. For the collector and enthusiast interested in the history behind the films, it is something far more: a document of a film-making world that has since disappeared.
And perhaps that is ultimately why The Blofeld Files works so well. We know On Her Majesty’s Secret Service. We know the images. We know the music. But after reading this book, you watch the film again and realise just how many people, how much improvisation, craftsmanship and sheer hard work went into creating those few hours on screen.
Ontdek meer van Bondesque Magazine
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.