Wie aan James Bond denkt, denkt vrijwel automatisch aan een vodka martini, een glas Bollinger of een zorgvuldig uitgekozen whisky. Toch speelde ook koffie een opvallende rol in het leven van 007. Dat maakt de 85e verjaardag van de iconische Chemex-koffiezetter een mooi moment om stil te staan bij een designklassieker die niet alleen een vaste plaats kreeg in de keuken van koffieliefhebbers, maar ook een verrassende band heeft met Ian Fleming en zijn beroemde geheim agent.
De Chemex werd in 1941 ontworpen door de Duits-Amerikaanse chemicus Peter Schlumbohm. Zijn doel was een koffiezetter te ontwikkelen die zowel functioneel als elegant was. Dat lukte uitstekend. De karakteristieke glazen karaf met zandlopervorm, de houten kraag en het leren koord groeiden uit tot een icoon van industrieel design. Het ontwerp werd opgenomen in de permanente collectie van het Museum of Modern Art in New York en is ruim tachtig jaar later nog altijd vrijwel onveranderd in productie.
Dat Ian Fleming oog had voor dit soort kwaliteitsproducten is nauwelijks verrassend. De auteur stond bekend om zijn uitzonderlijke gevoel voor detail. In zijn romans beschreef hij auto’s, wapens, kleding, sigaretten, eten en drinken met grote precisie. Daarbij koos hij vrijwel altijd voor bestaande merken. Bond rookte Morland-sigaretten, schoor zich met een Gillette-scheermes en droeg kleding van gerenommeerde kleermakers. Die merkvermeldingen gaven de verhalen niet alleen een gevoel van authenticiteit, maar maakten James Bond ook een geloofwaardig personage met een uitgesproken smaak.
De verwijzing naar de Chemex is te vinden in From Russia, with Love uit 1957. In hoofdstuk 11 neemt Fleming uitgebreid de tijd om Bonds ochtendroutine in zijn appartement aan Wellington Square in Chelsea te beschrijven. Nog voordat de gebeurtenissen van de dag beginnen, zet Bond een kan koffie met een Chemex. Fleming vermeldt daarbij dat de koffie afkomstig is van De Bry, destijds een exclusieve Londense leverancier van koffie en thee. Het lijkt een klein detail, maar juist zulke beschrijvingen onderscheiden Fleming van veel andere thrillerauteurs uit zijn tijd. Ze laten zien dat Bond niet zomaar koffie drinkt, maar bewust kiest voor kwaliteit, vakmanschap en de beste ingrediënten.
When you think of James Bond, your mind almost automatically turns to a vodka martini, a glass of Bollinger or a carefully selected whisky. Yet coffee, too, played a notable role in 007’s life. This makes the 85th anniversary of the iconic Chemex coffee maker a fitting occasion to celebrate a design classic that has not only earned a permanent place in the kitchens of coffee lovers, but also has a surprising connection to Ian Fleming and his famous secret agent.
The Chemex was designed in 1941 by German-American chemist Peter Schlumbohm. His aim was to create a coffee maker that was both functional and elegant. He succeeded admirably. The distinctive hourglass-shaped glass carafe, wooden collar and leather tie became an icon of industrial design. The design was added to the permanent collection of the Museum of Modern Art in New York and, more than eighty years later, remains in production virtually unchanged.
It is hardly surprising that Ian Fleming had an eye for quality products of this kind. The author was renowned for his exceptional attention to detail. In his novels, he described cars, weapons, clothing, cigarettes, food and drink with great precision, almost invariably choosing real-life brands. Bond smoked Morland cigarettes, shaved with a Gillette razor and wore clothes made by renowned tailors. These references to brands not only lent the stories a sense of authenticity, but also made James Bond a convincing character with distinctly discerning tastes.
The reference to the Chemex can be found in From Russia, with Love, published in 1957. In Chapter 11, Fleming takes considerable time to describe Bond’s morning routine in his flat in Wellington Square, Chelsea. Before the events of the day begin, Bond brews a pot of coffee using a Chemex. Fleming also notes that the coffee comes from De Bry, at the time an exclusive London purveyor of coffee and tea. It may seem like a minor detail, but it is precisely such descriptions that set Fleming apart from many other thriller writers of his era. They show that Bond does not simply drink coffee, but consciously chooses quality, craftsmanship and the finest ingredients.
Het ontbijt was Bonds favoriete maaltijd van de dag. Wanneer hij in Londen was gestationeerd, zag dat er altijd hetzelfde uit. Het bestond uit zeer sterke koffie van De Bry in New Oxford Street, gezet in een Amerikaanse Chemex, waarvan hij twee grote koppen dronk, zwart en zonder suiker. Het enige ei, geserveerd in een donkerblauw eierdopje met een gouden rand, werd precies drie en een derde minuut gekookt.
Ian Fleming, From Russia, with Love (1957)
Breakfast was Bond’s favourite meal of the day. When he was stationed in London it was always the same. It consisted of very strong coffee, from De Bry in New Oxford Street, brewed in an American Chemex, of which he drank two large cups, black and without sugar. The single egg, in the dark blue egg-cup with a gold ring round the top, was boiled for three and a third minutes.
Ian Fleming, From Russia, with Love (1957)
Die aandacht voor koffie keert vaker terug in de Bond-romans. Fleming noemt in verschillende boeken Jamaica Blue Mountain Coffee, een koffiesoort die wereldwijd bekendstaat om zijn zachte smaak en uitzonderlijke kwaliteit. Dat is geen toevallige keuze. Fleming schreef vrijwel al zijn Bond-romans op zijn Jamaicaanse landgoed Goldeneye, waar hij zelf graag Jamaica Blue Mountain Coffee dronk terwijl hij aan de avonturen van 007 werkte. De voorkeuren van Bond weerspiegelden daarmee regelmatig de persoonlijke smaak van zijn schepper. De liefde voor goede koffie was niet alleen een eigenschap van James Bond, maar ook van Ian Fleming zelf.
Ruim zestig jaar later vonden de filmmakers een subtiele manier om naar die literaire geschiedenis te verwijzen. In No Time to Die is in Bonds woning op Jamaica duidelijk een Chemex-koffiezetter te zien in de keuken. Hoewel Bond in de film vermoedelijk een Italiaanse moka pot gebruikt om daadwerkelijk koffie te zetten, wordt de aanwezigheid van de Chemex door veel Bond-kenners gezien als een bewuste hommage aan Flemings romans. Het is precies het soort detail waar production designers plezier aan beleven: vrijwel onzichtbaar voor het grote publiek, maar een mooie beloning voor de oplettende fan.
Vijfentachtig jaar na de introductie is de Chemex nog altijd een geliefd object onder koffieliefhebbers en designverzamelaars. Voor Bond-fans vertegenwoordigt de elegante koffiezetter echter meer dan alleen een fraai stuk glaswerk. Samen met De Bry en Jamaica Blue Mountain Coffee vormt de Chemex een tastbare herinnering aan de manier waarop Ian Fleming zijn verhalen kleur gaf met echte merken, persoonlijke voorkeuren en alledaagse luxe. Juist die kleine details maakten James Bond tot een geloofwaardig personage en zorgen ervoor dat de romans, decennia later, nog altijd verrassend modern aanvoelen. Soms schuilt de essentie van 007 niet in een Aston Martin, een Walther PPK of een perfect gemixte martini, maar simpelweg in een zorgvuldig gezette kop koffie.
Dank aan Gosse Drent voor de tip
That attention to coffee recurs throughout the Bond novels. In several of the books, Fleming mentions Jamaican Blue Mountain Coffee, a variety renowned worldwide for its smooth flavour and exceptional quality. This was no coincidence. Fleming wrote almost all of his Bond novels at Goldeneye, his Jamaican estate, where he himself enjoyed drinking Jamaican Blue Mountain Coffee while working on 007’s adventures. Bond’s preferences therefore often reflected the personal tastes of his creator. A love of good coffee was not only one of James Bond’s traits, but also one shared by Ian Fleming himself.
More than sixty years later, the filmmakers found a subtle way to reference that literary history. In No Time to Die, a Chemex coffee maker can clearly be seen in the kitchen of Bond’s home in Jamaica. Although Bond appears to use an Italian moka pot to actually brew his coffee in the film, the presence of the Chemex is regarded by many Bond aficionados as a deliberate homage to Fleming’s novels. It is precisely the kind of detail that production designers delight in: virtually unnoticed by the general audience, but a rewarding touch for the eagle-eyed fan.
Eighty-five years after its introduction, the Chemex remains a much-loved object among coffee enthusiasts and design collectors. For Bond fans, however, the elegant coffee maker represents more than simply a beautiful piece of glassware. Together with De Bry and Jamaican Blue Mountain Coffee, the Chemex serves as a tangible reminder of the way Ian Fleming brought his stories to life with real brands, personal preferences and everyday luxuries. It was precisely these small details that made James Bond such a convincing character and continue to make the novels feel surprisingly modern decades later. Sometimes, the essence of 007 lies not in an Aston Martin, a Walther PPK or a perfectly mixed martini, but simply in a carefully brewed cup of coffee.
Thanks to Gosse Drent for the tip.
